درمان غلظت خون
جمله بسیار شایعی که حتما شما هم از دیگران شنیدهاید و یا خودتان بارها تکرار کرده اید: «رنگ خونم خیلی تیره شده، فکر میکنم خونم غلیظ شده است.» اغلب مردم زمانی که برای آزمایشی ساده به آزمایشگاه مراجعه و خونشان را درون لولهآزمایش میبینند، معمولا اولین فکری که به ذهن این افراد میرسد، تصفیهخون و خون دادن است.
اما اگر شما هم با چنین علائمی روبهرو شدهاید، پیش از آنکه خوددرمانی را آغاز کنید یا برای خارج کردن خون تیره از بدنتان سراغ حجامت، فلبوتومی و فصد بروید، باید بدانید که میان خون تیره و خون غلیظ چه تفاوتهایی وجود دارد. در این مطلب، ما به شما میگوییم که غلظت خون چیست و درمان غلظت خون چگونه است.
بسیاری از بیماران زمانیکه به پزشک مراجعه میکنند، اصطلاح غلیظ شدن خون را به کار میبرند که درست نیست و غلظت خون تعریف خاص خود را دارد. اما چه زمانی هموگلوبین خون در حد طبیعی است؟ در زنان، اگر میزان هموگلوبین بین ۱۶-۱۲ (۴۸- ۳۶ درصد) و در مردان بین ۱۸- ۱۴ (۵۶-۴۲ درصد) باشد، طبیعی است. اصطلاح غلظت خون را ما زمانی به کار میبریم که میزان گلبولهای قرمز خون، از عدد ۵۲ در زنان و از عدد ۵۶ در مردان تجاوز کند. در اینصورت بیمار دچار پرفشاری و غلظت خون شده است.
راه تشخیص غلظت خون
نمیتوان از روی روشن یا تیره بودن رنگ خون، غلظت خون را تشخیص داد. تنها راه تشخیص وجود غلظت خون، دادن آزمایش خون و اندازهگیری هماتوکریت و هموگلوبین می باشد. بعد از اینکه جواب آماده شد، پزشک دو دسته علت اولیه و ثانویه پیش رو دارد. مرکز فلبوتومی ریکاوری دارای پزشکانی مجرب و متخصص در این زمینه می باشد. با مراجعه به این مرکز، آزمایشات مربوطه از شما گرفته خواهد شد، و پس از بررسی نتایج آزمایش و سوابق پزشکی، علل غلظت خون روشهای درمان آن توسط پزشک متخصص تعیین خواهد گردید.
رنج نرمال غلظت خون
غلظت خون با میزان هموگلوبین ارتباط مستقیمی دارد که محدوده طبیعی هموگلوبین در مردان بین 13 تا 16 و در زنان بین 12 تا 14 است و هماتوکریت 42-56 درصد در مردان و هماتوکریت 36-48 درصد برای زنان نرمال تلقی می شود.
علائم غلظت خون
عارضهپوستی مثل جوش، خارش بدن به ویژه بعد از دوش گرفتن با آب گرم
تورم زبان (گلوزیت)
دلایل بروز غلظت خون
- ژنتیک: عوامل ژنتیکی باعث بروز غلظت خون از نوع اولیه هستند
- مصرف سیگار و دخانیات: از جمله عوارض متعدد سیگار و دخانیات غلیظ شدن خون است
- کمبود اکسیژن: زندگی در ارتفاعات، کوهستانها و یا مناطقی با هوای آلوده باعث بروز غلظت خون میشود
- از دست دادن مایعات بدن: کسانی که دچار تعریق زیاد هستند و یا به علت بیماری و مسمومیت، دچار اسهال و استفراغ میشوند، در معرض خطر غلظت خون قرار دارند
- عدم مصرف آب کافی: در شرایط سلامتی جسمی نیز اگر آب کافی به بدن نرسد، عوارضی مانند عوارض از دست دادن مایعات ایجاد میکند
- مسمومیت با کربن مونوکسید: هر شرایطی که میزان اکسیژن خون در بدن را کاهش دهد میتواند منجر به غلظت خون شود.
خطرات غلظت خون برای بدن
غلظت خون در موارد خفیف و در صورت درمان به موقع، خطرات زیادی برای سلامتی ندارد. اما درصورت عدم اصلاح سبک زندگی و درمان میتواند خطرات زیر را برای بدن داشته باشد.
- حمله قلبی: غلظت خون میتواند باعث افزایش فشار بر روی دیوارههای عروق خونی شود. این فشار بالا میتواند منجر به تشکیل لختههای خونی شود که در صورت مسدود کردن عروق کرونر، جریان خون به قلب را کاهش میدهد و در نتیجه حمله قلبی رخ میدهد.
- سکته مغزی: مشابه با حمله قلبی، غلظت خون میتواند باعث تشکیل لختههای خونی در عروق مغزی شود. اگر این لختهها عروق مغز را مسدود کنند، ممکن است سکته مغزی ایزکمیک (ناشی از کاهش خونرسانی) رخ دهد که میتواند عوارض جدی و دائمی به همراه داشته باشد.
- آمبولی ریه: غلظت خون ممکن است منجر به تشکیل لختههای خونی در عروق پا یا دیگر نواحی بدن شود. اگر این لختهها از محل خود جدا شده و به ریهها برسند، میتوانند باعث آمبولی ریه شوند که یک وضعیت اضطراری پزشکی است.
- بزرگ شدن کبد و طحال: افزایش غلظت خون میتواند باعث افزایش فشار در سیستم وریدی شود. این فشار اضافی میتواند منجر به احتباس مایعات و بزرگ شدن کبد و طحال گردد.
- افزایش فشار خون: غلظت خون موجب افزایش ویسکوزیته (چسبندگی) خون میشود که باعث افزایش مقاومت در برابر جریان خون در عروق میشود. این وضعیت میتواند منجر به افزایش فشار خون شود.
- زخم معده: غلظت خون ممکن است باعث کاهش جریان خون به بافتهای معده گردد. این کاهش جریان خون میتواند موجب نارسایی در ترمیم بافتها و ایجاد زخم معده شود.
- دردهای استخوانی منتهی به نقرس و سنگ کلیه: غلظت خون میتواند باعث تجمع اسید اوریک در بدن شود که یکی از عوامل اصلی بروز نقرس است. همچنین، این تجمع میتواند به تشکیل سنگ کلیه منجر شود که خود باعث درد شدید خواهد شد.
- خونریزی بینی: افزایش فشار خون ناشی از غلظت خون میتواند باعث آسیب به عروق خونی کوچک در بینی شود. این آسیب میتواند منجر به خونریزی بینی گردد.
راههای درمان غلظت خون
1. تغییر لایف استایل
اولین و بهترین درمان غلظت خون، تغییر لایف استایل یعنی تغذیه سالم داشتن، ورزش مداوم و خواب کافی، دوری از استرس و نوشیدن آب کافی است. به یاد داشته باشید، تغییر سبک زندگی، سفری است که نیازمند تعهد و صبر است. با برداشتن گام های کوچک و مداوم، می توانید به مرور زمان به این هدف مهم دست پیدا کنید. برای این کار تنها کافی است از حذف و جایگزین کردن عادات مخرب شروع کنید، به عنوان مثال به جای مصرف خوراکیهای فرآوری شده، از میوهها به عنوان میانوعده استفاده کنید.
2. اهدای خون
حجم خونگیری در اهدای خون بین ۴۵۰-۵۰۰ سی سی است. خون دادن برای غلظت خون میتواند شدت آن را کاهش دهد، اما برای کسانی که غلظت خون اولیه دارند و کسانی که غلظت خون ثانویه شدید دارند، توصیه نمیشود که خون خود را اهدا کنند. این افراد میتوانند فلبوتومی درمانی یا فصد خون به روش علمی انجام دهند. از طرفی دیگر، رفع غلظت خون با خون دادن ممکن است به اندازه کافی موثر نباشد چراکه بدن به سرعت خون از دست رفته را تولید کرده و به جریان خون بازمیگرداند.
3. فلبوتومی درمانی یا فصد خون
فصد خون یا فلبوتومی درمانی، روشی علمی و استریل برای خارج کردن خون از بدن به منظور درمان بیماری هایی مانند درمان غلظت خون و کبد چرب غیرالکلی است. در این روش، حجم مشخصی از خون (۲۵۰ تا ۳۵۰ سی سی) با سوزن استریل از ورید بازویی گرفته می شود. همزمان یا بلافاصله پس از خونگیری، سرم تراپی و ویتامین تراپی انجام میشود تا تعادل مایعات بدن حفظ شود. خون دریافتی در این روش وارد کیسه فصد میشود به همین دلیل میتوان آن را اندازه گرفت و از خروج بیش از حد خون از بدن جلوگیری کرد.
4. فصد سنتی
خون دادن به روش فصد سنتی که شامل نیشتر زدن در وریدهای بدن است و ورید ثابتی مانند انتقال خون و فلبوتومی درمانی برای فصد سنتی وجود ندارد. حجم خونی که خارج می شود چون داخل کیسه نیست، مشخص نخواهد بود و اگر توسط متخصص طب سنتی انجام نشود، احتمال آسیب به رگ و افت فشار خون شدید و فشار به قلب و مغز وجود خواهد داشت.
5. زالودرمانی
در زالودرمانی حجم خون دریافت شده از بدن بین ۳۰-۷۰ سی سی است. زالو برای موارد خاص و طبق نظر متخصص طب سنتی برای درمان غلظت خون تجویز می شود. این روش بدون ریسک نیست و احتمال آلودگی هپاتیت، ایدز و بیماریهای ویروسی دیگر وجود دارد؛ به علت اینکه ممکن است افراد سودجو زالو را برای چند نفر استفاده کنند و یا از زالوهای پرورش یافته در آب های راکد و آلوده استفاده کنند که احتمال عفونت های ویروسی بالا می رود.
6. حجامت
در حجامت نیز بین ۳۰-۷۰ سی سی خون از بدن گرفته میشود. این روش در علم امروزه کارایی چندانی در برطرف کردن غلظت خون ندارد. چرا که در علم امروز برای درمان غلظت خون باید حجم بین ۲۵۰-۳۵۰ سی سی طی فواصل کوتاه و منظم از بدن گرفته شود. از طرفی، اگر حجامت در شرایطی غیر استریل و بهداشتی انجام شود، ریسک ابتلا به بیماریهای عفونی افزایش خواهد یافت.
7. مصرف داروهای رقیق کننده خون
در برخی موارد پزشک ممکن است داروهایی مانند آسپرین یا وارفارین را برای کنترل غلظت خون تجویز کند. مصرف خودسرانه این داروها به هیچ عنوان توصیه نمیشود چراکه میتوانند منجر به خونریزیهای غیرقابل کنترل شوند. افرادی که قصد دارند غلظت خون خود را با روشهایی مانند فلوبوتومی و فصد خون درمان کنند، باید مصرف این داروها را از چند روز قبل قطع کنند و حتماً به فلوبوتومیست یا پزشک خود اطلاع دهند.
8. مصرف میوهها و سبزیجات کاهش دهنده غلظت خون
میوهها و سبزیجات با خواص بینظیر خود، به راحتی میتوانند به کنترل غلظت خون کمک کنند. برخی از میوهها و سبزیجات موثر بر کاهش غلظت خون عبارتاند از:
میوهها: انگور، توت سیاه، تمشک، آلبالو، انار، موز، تمر هندی، ذغال اخته، غوره، سیب، شلیل، مرکبات، لیموترش، آووکادو، زیتون، زرشک
سبزیجات: فلفل قرمز، خیار، چغندر، کدو سبز، کرفس، آلوئه ورا، پیاز، خرفه، نعناع، آویشن، زالزالک

درباره غلظت خون بیشتر بدانیم
1. چه کنیم که خون دوباره غلیظ نشود؟
یکی از سوالات افرادی که خونشان به حالت طبیعی برگشته این است که چه کارهایی انجام دهیم تا خونمان دوباره غلیظ نشود؟ پاسخ این سوال تا حدی وابسته به علت غلظت خون است. غلظت خون در برخی افراد ریشه ای ژنتیکی دارد. برخی از افراد ب طور مداوم در معرض خطرات افزاینده غلظت خون هستند، به عنوان مثال در مناطق مرتفع زندگی میکنند، یا شرایط شغلی دشواری دارند که ریسک غلظت خون را افزایش میدهد. بازگشت غلظت خون در این افراد اجتناب ناپذیر است و بهتر است که در فواصل زمانی منظمی، فلبوتومی انجام دهند.
برخی دیگر از افراد به علت داشتن سبک زندگی ناسالم، مصرف سیگار، عدم نوشیدن آب کافی، مصرف غذاهای چرب و فرآوری شده به این عارضه دچار شدهاند. تغییر سبک زندگی در کنار درمانهایی مانند فلبوتومی به بهبود این افراد و عدم بازگشت غلظت خون کمک میکند
2. برای درمان غلظت خون، فلبوتومی بهتر است یا اهدا خون؟
غلظت خون و اهدای خون مفاهیمی هستند که اغلب در کنار یکدیگر به ذهن افراد خطور میکنند. اما حقیقت این است که اهدای خون، اگرچه کاری انساندوستانه است، اما کمکی به رفع غلظت خون نخواهد کرد. با خون دادن، از میزان خون کاسته میشود اما الزاما نمیتواند نشانه رقیق شدن خون باشد. تاثیر خون دادن بر غلظت خون چندان چشمگیر نیست زیرا خون دادن ممکن است غلظت خون را تا حدی تعدیلکند، اما در مدت یک تا دو هفته، غلظت خون دوباره سرجای خود برخواهد گشت.
از طرفی دیگر، خون افرادی که غلظت خون دارند پس از اینکه از رگ گرفته میشود، قابلیت استفاده ندارد و باید دور انداخته شود، چراکه کیسههای جمعآوری خون، به میزان استانداردی حاوی ماده ضدانعقاد خون هستند و خون کسانی که دچار غلظت خون هستند، در این کیسهها به سرعت لخته میشود و قابل استفاده برای بیمارانی که نیازمند به دریافت خون هستند، نمی باشند. برای این افراد، بهترین روش درمان غلظت خون، فلبوتومی همراه با سرم تراپی است. از این رو باید فواصل فلبوتومی منظم باشد.
3. علت خطرناک بودن غلظت خون چیست؟
خون غلیظ نمیتواند به خوبی در رگها حرکت کند. این مسئله در وحله اول باعث فشار بیشتر به قلب میشود چراکه پمپاژ خون غلیظ برای قلب دشوار تر است. از سوی دیگر، خونی که به راحتی در رگها حرکت نمیکند، احتمال بیشتری برای لخته شدن دارند. لختههای خون مانع از خونرسانی به اندامهای بدن میشوند و میتوانند به بافتهای اطراف خود آسیب بزنند. در صورتی که لخته در خون حرکت کند، احتمال اینکه باعث آمبولی ریه، انسداد عروق قلب، رگ گردن و مغر شود نیز زیاد است و میتواند جان فرد را تهدید کند.
4. آیا تیرگی خون دلیلی بر غلظت آن است؟
خونی که در سرخرگها جریان دارد، پر از اکسیژن است، پس شفاف و قرمزرنگ است. اما خونی که در سیاهرگها وجود دارد، تیرهرنگ است و اکسیژن کمی دارد. اکسیژن خون در سیاهرگ مصرف شده، به بافتها آمده و حین گردش، مقداری از فضولات گردش سلولی هم به آن اضافه شده و این خون به قلب و ریه برمیگردد تا دوباره اکسیژن بگیرد. بنابراین نمیتوانیم بگوییم لزوما خونیکه تیره است، غلیظ هم است ولی خون غلیظ به طور قطع تیره است. زیرا ممکن است سلولها به هم چسبیده باشند و به نظر بیاید خون تیره است.
فیلم نحوه خونگیری
سوالات متداول
فلبوتومی در افراد و بیماری های مختلف به موارد زیادی بستگی دارد مثل عادات و شرایط زندگی فرد، بیماری های خونی، مادرزادی و ژنتیکی، آزمایشات خونی و معاینات بالینی توسط پزشک فوق تخصص خون و پزشک مجرب آموزش دیده. فواصل آن نیز از هفته ای یک بار تا 6 ماه یک بار متغیر می باشد که بسته به شرایط میزان حجم خونی که گرفته می شود بین 150 تا 400 سی سی می باشد.
بسته به شرایط حال مراجعه کننده و با توجه به معاینات اولیه و سوابق پزشکی او از 150cc تا 350cc و در برخی موارد تا 400cc
بهتر است مکرر و در فواصل منظم انجام شود که بستگی به هموگلوبین یا غلظت خون فرد و شرایط جسمی و نظر پزشک معالج از هفته ای یکبار تا ۳ ماه یکبار و حتی ۶ ماه یکبار متغیر است. برای مثال افرادی که بدنساز هستند و داروی استروئیدی مصرف می کند بهتر است ماهی یکبار فلبوتومی انجام دهند یا افرادی که بیماری ژنتیکی خاصی دارند ممکن است نیاز باشد هر هفته خون بدهند.
- مصرف مایعات زیاد از روز قبل
- قطع آسپرین و داروهای رقیق کننده خون از سه روز قبل یا اگر قطع نشده حتما به پزشک یا خونگیر اطلاع داده شود.
- خواب کافی شب قبل
- اجتناب از گرسنگی حداقل از 4 ساعت قبل از فلبوتومی
- اجتناب از کشیدن سیگار و دخانیات از 4-2 ساعت و حداقل 30 دقیقه قبل و بعد از فلبوتومی
- نداشتن استرس و عصبانیت قبل و بعد از فلبوتومی
- اجتناب از مصرف نوشیدنی الکلی و مواد کافئین دار 24 ساعت و حداقل 4-2 ساعت قبل و بعد از فلبوتومی
- حداقل 24 ساعت قبل از فلبوتومی غذای شور یا نمک میل شود چراکه نمک باعث می شود حجم خون از دست رفته بعد از فلبوتومی سریع تر به دست آید که البته سرم تراپی حین و یا بعد از فلبوتومی به علت سدیم داخل سرم دقیقا همین کار را انجام خواهد داد.
- تا 6-5 ساعت بعد از فلبوتومی نباید محل خونگیری با آب شسته شود.
- لازم است تا 24 ساعت از فعالیت سنگین و ورزش های هوازی خودداری شود.
- بهتر است 24 ساعت قبل و بعد از فلبوتومی از مسافرت هوایی و رانندگی و مسافرت طولانی مدت اجتناب شود.
خیر. ما خون با اکسیژن و مواد غذایی داریم که همه ما به نام شریان یا سرخرگ میشناسیم و خون بدون اکسیژن یا مواد غذایی داریم که به نام سیاهرگ یا ورید میشناسیم که در اصطلاح عامیانه و غلط به خون وریدی خون کثیف گفته می شود، خون اکسیژن دار (شریانی) وقتی اکسیژن و مواد غذایی را به تمام ارگان های بدن می رساند، بعد از خونرسانی و غذا رسانی به صورت خون وریدی و بدون اکسیژن باز به ریه بر میگردد و این چرخه مرتب تکرار می شود .