تصور کنید خون شما مثل رودخانهای پر از گلولای است که جریانش کند شده. این بلایی است که غلظت خون بر سر جریان خون شما میآورد. غلظت خون بالا، به وضعیتی گفته میشود که در آن تعداد گلبولهای قرمز خون، از حد طبیعی فراتر میرود و جریان خون را کند میکند. علائم غلظت خون اغلب خفیف هستند و به همین دلیل، بسیاری از افراد در مراحل اولیه متوجه آن نمیشوند؛ این درحالی است که غلظت خون بالا در صورت نادیده گرفته شدن میتواند خطر لخته شدن خون و مشکلات قلبی را افزایش دهد به همین دلیل شناخت علائم برای شروع هرچه سریعتر مراحل درمان ضروری است.
در این مقاله، به معرفی علائم رایج غلظت خون میپردازیم، راههای تشخیص سریع را بررسی میکنیم، درمانهای مؤثر را معرفی میکنیم و تغییراتی در سبک زندگی را پیشنهاد میدهیم. هدف ما افزایش اگاهی عمومی نسبت به این مشکل است.
غلظت خون بالا چه علائمی دارد؟
- خستگی و ضعف عضلانی: سرعت پایین جریان خون، باعث کاهش کیفیت اکسیژنرسانی به بافتها شده و باعث ایجاد خستگی و ضعف میشود.
- خارش پوست: یکی از علائم غلظت خون بالا، قرمزی و خارش پوست به ویژه بعد از حمام گرم است.
- تنگی نفس: تنگی نفس هنگام فعالیتهای ساده، مثل بالا رفتن از پلهها، یا راه رفتن نشان از تلاش بیشتر قلب برای پمپاژ خون دارد.
جدول علائم غلظت خون شدید و خفیف
در جدول زیر به مقایسه علائم غلظت خون شدید و خفیف پرداختهایم. علائم غلظت خون خفیف، شیوع بیشتری دارند و بسیاری از افراد ممکن است آن را با مشکلات دیگر اشتباه بگیرند. درمقابل، علائم غلظت خون شدید، شیوع کمتری دارند و به همین دلیل در صورت مشاهده این علائم، باید به پزشک مرجعه کنید:
|
علائم غلظت خون خفیف |
علائم غلظت خون شدید |
علت بروز علائم غلظت خون شدید |
|
سردرد مداوم |
خارش شدید پوست بعد از حمام |
فشار خون غلیظ بر رگها |
|
سرگیجه و گیجی |
سوزش و بیحسی در دست و پا |
جریان خون کند به اعصاب |
|
خستگی و ضعف عمومی |
تنگی نفس در حالت درازکش |
قلب تحت فشار |
|
قرمزی پوست و چشم |
درد شکم و احساس سیری زودرس |
طحال بزرگشده |
|
تعریق شبانه |
خونریزیهای غیرعادی |
پلاکتهای اضافی |
|
افزایش فشار خون |
نقرس و تورم مفاصل |
تجمع اسید اوریک |
علائم غلظت خون در زنان و مردان
از لحاظ نوع، علائم غلظت خون در مردان، با علائم غلظت خون در زنان تقریباً یکسان است و تنها از لحاظ شدت بروز علائم با هم تفاوت دارند. غلظت خون بالا در مردان با علائم شدیدتری ظاهر میشود و علت آن، بالاتر بودن میزان هموگلوبین خون در مردان است. البته زنان نیز ممکن است غلظت خون خود را با مشکلات هورمونی اشتباه بگیرند و متوجه داشتن غلظت خون نشوند.
- سردرد و سرگیجه
- تنگی نفس
- احساس فشار در قفسه سینه به علت فشار بر عضلات قلب برای پمپاژ خون
- تعریق شبانه
- خستگی و ضعف عضلانی
- سرگیجه
- التهاب و قرمزی پوست و چشم
- خارش و قرمزی پوست بدن (به خصوص پس از حمام)
علائم افزایش و کاهش غلظت خون
علائم افزایش غلظت خون
علائم افزایش غلظت خون شامل سردرد مداوم، سرگیجه، خستگی، خارش پوست و قرمزی صورت است. این علائم از کند شدن جریان خون ناشی میشود و میتواند به تنگی نفس و فشار خون بالا منجر شود.
دلایل افزایش غلظت خون:
افزایش غلظت خون ممکن است دلایل متعددی داشته باشد از جمله:
- دلایل ژنتیکی: افرادی که دارای پیشینه غلظت خون در خانواده هستند، بیشتر مستعد ابتلا به این بیماریاند.
- دلایل محیطی: زندگی در ارتفاعات و کوهستانها به علت کمبود اکسیژن، غلظت خون را افزایش میدهد.
- مصرف سیگار و دخانیات: غلظت خون یکی از عوارض بیشمار استعمال سیگار است.
- رژیم غذایی نامتعادل: رژیم پر از قند، چربی و غذاهای فرآوری شده غلظت خون را افزایش میدهد.
علائم کاهش غلظت خون
علائم کاهش غلظت خون یا کمخونی شامل خستگی شدید، ضعف، رنگپریدگی پوست، تنگی نفس و سرگیجه است.
دلایل کاهش غلظت خون
کمخونی یا کاهش غلظت خون نیز دلایل متعددی دارد. برخی از این دلایل عبارتاند از:
- سابقه ژنتیکی: مانند فرزندان پدر و مادری که هردو سابقه کمخونی دارند.
- رژیم غذایی بدون آهن: مانند رژیمهای گیاهخواری که منابع آهن کمی در اختیار بدن میگذارند.
- مصرف الکل و کافئین: این محصولات، بر جذب آهن توسط بدن تاثیر منفی میگذارند.
- قاعدگی، بارداری و زایمان: از جمله عوامل کاهش غلظت خون در زنان هستند.
- ناتوانی در جذب آهن خوراکی: بدن برخی افراد قادر به پردازش و جذب خوراکی آهن نیست و به مکمل تزریقی نیاز دارند.
آسیبهای غلظت خون پایین یا بالا
غلظت خون چه پایین باشد و چه بالا، در هر حالت برای بدن مضر است. آسیبهای غلظت خون بالا شامل لخته شدن خون، سکته مغزی و قلبی است، زیرا جریان خون کند میشود. در موارد شدید، آمبولی ریه رخ میدهد. غلظت خون پایین یا کمخونی نیز باعث خستگی مزمن، عفونتهای مکرر و نارسایی ارگانها میشود. در هر دو حالت، درمان غلظت خون باید به سرعت آغاز شود. به خصوص غلظت خون شدید که اگر درمان نشود، به مشکلات دائمی منجر میشود.
روشهای تشخیص غلظت خون
برای تشخیص غلظت خون نمیتوان به بررسی علائم اکتفا کرد و باید به پزشک مراجعه کرد. همه چیز با یک معاینه ساده شروع میشود. پزشک سابقه پزشکی شما را میپرسد، علائم را بررسی میکند و به دنبال نشانههای فیزیکی مثل قرمزی پوست میگردد. آزمایش خون مهمترین ابزار است. در این آزمایش، سطح هماتوکریت (درصد گلبولهای قرمز) و هموگلوبین اندازهگیری میشود. اگر هماتوکریت بالای ۵۴ درصد در مردان یا ۴۹ درصد در زنان باشد، مشکوک به غلظت خون است.
آزمایشهای تکمیلی شامل شمارش کامل سلولهای خونی است، که تعداد پلاکتها و گلبولهای سفید را هم چک میکنند. گاهی بیوپسی مغز استخوان لازم میشود، که با سوزن نازک از استخوان لگن نمونه میگیرند. این کار کمی دردناک است، اما اطلاعات دقیقی از وضعیت غلظت خون میدهد. برای هموگلوبین نیز، میانگین نرمال تعداد گلبولهای قرمز به شکل زیر است:
|
گروه سنی |
محدوده نرمال (میلیون سلول در هر میکرولیتر) |
|
زن بالغ |
۳/۹ تا ۵/۲ |
|
مرد بالغ |
۴/۳ تا ۵/۷ |
|
کودک |
۳/۸ تا ۵/۲ |
|
نوزاد ۲ تا ۶ هفته |
۴ تا ۶ |
|
نوزاد تازه متولد |
۵ تا ۶/۳ |
آیا پیشگیری از غلظت خون ممکن است؟
بله، اگرچه عواملی مانند افزایش سن باعث افزایش میزان غلظت خون میشوند، اما با کمک روشهای زیر، میتوان تا حد زیادی از بروز و شدت گرفتن آن پیشگیری کرد.
- نوشیدن آب زیاد
- ترک سیگار
- رژیم غذایی سالم، میوهها، سبزیجات و پرهیز از غذاهای چرب و فرآوری شده
- ورزش منظم: مثل پیادهروی
- کنترل وزن و مدیریت استرس
روشهای درمان غلظت خون
برای غلظت خون، روشهای درمانی زیادی وجود دارد. از درمانهای خانگی با مواد غذایی، میوهها و دمنوشها گرفته تا درمانهای دارویی و روشهای پیشرفتهتر مانند فلبوتومی که در مراکز تخصصی مانند مرکز فلبوتومی ریکاوری انجام میشود. در ادامه، روشهای درمان غلظت خون را به طور موردی معرفی میکنیم:
- نوشیدن آب کافی: این روش علاوه بر پیشگیری، بر درمان غلظت خون نیز موثر است.
- خوراکیهای مفید: انواع ماهی، سیر، سبزیجات و میوهها
- ادویههای مفید: زنجبیل، زردچوبه، دارچین، فلفل، سیاهدانه
- دمنوشها: چای سبز، چای ترش، آویشن و عناب، دمنوش جو و …
- عرقیات گیاهی: مانند عرق گزنه، عرق باباآدم، عرق قاصدک و …
- داروهای رقیقکننده خون: آسپرین، وارفارین، هپارین (مصرف با تجویز پزشک)
- فلبوتومی: فصد خون در مراکز تخصصی مانند فلوبوتومی ریکاوری برای درمان قطعی غلظت خون.
نتیجهگیری
غلظت خون بالا مشکلی است که با تشخیص زودهنگام و درمان مناسب، قابل کنترل است. در این مقاله، با علائم، روشهای تشخیص و راههای درمان غلظت خون بالا آشنا شدیم. اگرچه همه علائم غلظت خون ممکن است در یک شخص بروز نکند، با این حال، اینکه به بدن خود گوش دهید و به هرگونه علامت غیرعادی توجه کنید، باعث میشود تا به سرعت متوجه غلظت خون خود بشوید و درمان آن را شروع کنید. اگر علائمی دارید، همین امروز اقدام کنید. سلامتی شما ارزشمند است، و با دانش درست، میتوانید زندگی سالمی داشته باشید.
سوالات متداول
غلظت خون بالا چه عوارضی دارد؟
غلظت خون بالا میتواند منجر به خستگی زیاد، فشار بر قلب و عروق، تجمع سموم در بدن و مشکلات دیگر شود.
چه چیزی باعث غلظت خون میشود؟
عوامل ژنتیکی، کمآبی، سیگار و بیماریهای ریوی
در آزمایش خون، غلظت خون با چه علامتی نشان داده میشود؟
HCT، نشان دهنده هماتوکریت، درصد حجم گلبولهای قرمز و RBC نشاندهنده تعداد گلبولهای قرمز است.
چگونه غلظت خون را درمان کنیم؟
با تغییر سبک زندگی، اصلاح رژیم غذایی، نوشیدن آب کافی، مصرف داروها و فلبوتومی.
آیا غلظت خون ارثی است؟
در بعضی موارد بله، جهش ژنتیکی در سلولهای مغز استخوان میتواند منجر به تولید زیاد گلبولهای قرمز شود.
برای غلظت خون چه بخوریم؟
غذاهای سالم، سیر، ماهی، سبزیجات، مایعات کافی، دمنوشها و عرقیات گیاهی
غلظت خون نرمال چقدر است؟
به عوامل زیادی از قبیل جنسیت و سن بستگی دارد اما هماتوکریت زیر ۵۴ درصد در مردان یا ۴۹ درصد در زنان، نرمال محسوب میشود.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
درصورت بروز علائم غلظت خون شدید باید به سرعت به پزشک مراجعه کرد.
آیا غلظت خون باعث لک صورت میشود؟
غلظت خون، با کاهش میزان جریان خون باعث تجمع سموم در زیر پوست شده و میتواند باعث جوشهای چرکی و لک شود.
چه کسانی بیشتر در معرض خطر غلظت خون بالا هستند؟
افراد مسن، افرادی که در ارتفاعات زندگی میکنند، افراد کم تحرک و کسانی که سابقه ژنتیکی غلظت خون دارند.
یک پاسخ
با سلام ، غلظت خون من19 هستش و بنا بر توصیه پزشک فصد خون انجام دادم و ایشان مصرف آسپرین80 را تجویز کردند خیلی ها توصیه میکنند اسپرین عوارض دارد و از روش های طبیعی اقدام کنم.ضمنا خواستم بدونم فصد با اهدای خون معمولی فرق دارد.ممنون از راهنماییتون