آزمایش MCHC یک آزمایش تشخیصی ساده اما مهم است که میانگین غلظت هموگلوبین را در گلبولهای قرمز خون شما اندازهگیری میکند. این اندازهگیری میتواند بینشهای مهمی در مورد سلامت کلی شما، به ویژه از نظر میزان انتقال اکسیژن توسط بدن و توانایی خون شما در عملکرد بهینه، ارائه دهد. اگر پزشک آزمایش خون MCHC را به شما توصیه میکند، معمولاً برای ارزیابی یا نظارت بر برخی شرایط مرتبط با عملکرد گلبولهای قرمز مانند کمخونی است. حال برای درک بهتر این مسئله و آگاهی دقیقتر و تخصصیتر، پیشنهاد میکنیم تا انتهای این مقاله با ما همراه باشید چراکه به تفسیر mchc در آزمایش خون خواهیم پرداخت.
آزمایش MCHC چیست؟
آزمایش خون غلظت متوسط هموگلوبین گلبولی (MCHC) میانگین غلظت هموگلوبین را در گلبولهای قرمز خون (RBC) اندازهگیری میکند. هموگلوبین پروتئینی غنی از آهن است که به گلبولهای قرمز خون رنگ میدهد و نقش حیاتی در انتقال اکسیژن از ریهها به بافتهای سراسر بدن ایفا میکند. همچنین به انتقال دیاکسید کربن به ریهها کمک مینماید.
MCHC یک آزمایش مستقل نیست بلکه یکی از چندین شاخص گلبول قرمز است که در شمارش کامل خون (CBC)، یکی از رایجترین انواع آزمایش خون در طول معاینات معمول سلامت، گنجانده شده است. CBC اطلاعات مهمی در مورد تعداد، اندازه و سلامت کلی گلبولهای خون شما ارائه میدهد و به پزشک کمک میکند تا طیف وسیعی از بیماریها، از جمله کمخونی، عفونتها، کمبودهای تغذیهای و برخی اختلالات خونی را تشخیص دهند.
MCHC با تقسیم مقدار هموگلوبین موجود در گلبولهای قرمز خون بر هماتوکریت محاسبه میشود، که درصدی از حجم خون است که از گلبولهای قرمز خون تشکیل شده است. این محاسبه نشان میدهد که هموگلوبین در هر گلبول قرمز چقدر غلیظ است، نه اینکه صرفاً مقدار کل هموگلوبین خون را اندازهگیری کند.
همراه با سایر اندازهگیریهای گلبول قرمز مانند میانگین حجم گلبولی (MCV)، میانگین هموگلوبین گلبولی (MCH) و تعداد گلبولهای قرمز، MCHC به پزشک کمک میکند تا تعیین کند که آیا گلبولهای قرمز از نظر اندازه و محتوای هموگلوبین طبیعی هستند یا خیر. مقادیر غیرطبیعی MCHC میتوانند سرنخهای مهمی در مورد انواع مختلف کمخونی و سایر شرایطی که بر گلبولهای قرمز تأثیر میگذارند، ارائه دهند و آن را به ابزاری ارزشمند در تشخیص و نظارت بر مشکلات سلامتی مرتبط با خون تبدیل کنند.
آزمایش خون MCHC چه چیزی را اندازهگیری میکند؟
آزمایش خون MCHC میانگین غلظت هموگلوبین را در حجم مشخصی از گلبولهای قرمز اندازهگیری میکند. حجم گلبولهای قرمز، معیاری برای اندازهگیری اندازه گلبولهای قرمز شما است. MCHC یک ارزیابی کلی از میزان آهن گلبولهای قرمز و ظرفیت حمل اکسیژن گلبولهای قرمز میباشد.
بدن شما برای ساخت هموگلوبین به آهن نیاز دارد، بنابراین داشتن هموگلوبین خیلی کم یا خیلی زیاد در گلبولهای قرمز میتواند نشانه کمخونی یا سایر مشکلات سلامتی باشد.
کاربردهای آزمایش MCHC
آزمایش شمارش کامل خون (CBC) به طور معمول شامل آزمایش خون MCHC است اما اگر پزشک به شرایط خاصی مانند موارد زیر مشکوک شود، ممکن است توجه بیشتری به MCHC داشته باشد:
کم خونی
کم خونی زمانی است که گلبولهای قرمز یا هموگلوبین سالم کافی ندارید. در این شرایط، ممکن است هنگام ورزش احساس ضعف، خستگی یا تنگی نفس کنید. انواع مختلفی از کم خونی وجود دارد و علل مختلفی نیز برای آنها مطرح میباشد. اگر پزشک شما تشخیص دهد که احتمال کم خونی وجود دارد، آزمایش CBC تجویز کرده و سطح MCHC شما را بررسی میکند.
به عنوان مثال، در کم خونی ارثی به نام اسفروسیتوز ارثی، گلبولهای قرمز خیلی سریع تجزیه میشوند و غشای خود را از دست میدهند. این باعث میشود که آنها از شکل دونات به شکل کره تغییر کنند. در این شرایط، مقدار هموگلوبین تغییر نکرده است، اما گلبولهای قرمز به دلیل از دست دادن غشای خود کوچکتر شدهاند. این منجر به غلظت بالاتر هموگلوبین و MCHC بالا میشود.
در کم خونی سیدروبلاستیک، بدن شما نمیتواند به اندازه کافی از آهن برای ساخت گلبولهای قرمز طبیعی استفاده کند. در نتیجه، علاوه بر گلبولهای قرمز طبیعی، گلبولهای قرمزی دیگری خواهید داشت که بسیار کوچک بوده و فاقد هموگلوبین میباشند که این میتواند بر MCHC شما تأثیر بگذارد.
همچنین برخی از بیماریهای مزمن میتوانند باعث کمخونی شوند. به عنوان مثال، اگر بیماری کلیوی، آرتریت روماتوئید یا لوپوس داشته باشید، ممکن است دچار کمخونی شوید. این بیماریها میتوانند باعث التهاب مزمن شوند که در توانایی بدن در استفاده از آهن اختلال ایجاد میکند، حتی اگر ذخایر آهن شما مناسب باشد. این نوع کمخونی همچنین میتواند باعث تغییراتی در MCHC شما شود.
تالاسمی بتا
تالاسمی بتا یک اختلال خونی ارثی است. وقتی به آن مبتلا هستید، بدن شما هموگلوبین کمتری نسبت به حالت عادی تولید میکند. این اختلال میتواند باعث ایجاد مشکلاتی در بتا گلوبین، پروتئینی که بخشی از هموگلوبین است، شود. در نتیجه، ممکن است MCHC پایینی داشته باشید.
مسمومیت با سرب
وقتی دچار مسمومیت با سرب میشوید، سرب در توانایی بدن شما در ساخت هموگلوبین اختلال ایجاد میکند. این میتواند MCHC شما را کاهش دهد.
بیماری سلیاک یا بیماری التهابی روده
اگر بیماری سلیاک یا بیماری التهابی روده (IBD) دارید، ممکن است به آزمایش خون MCHC نیز نیاز داشته باشید. این بیماریها میتوانند باعث التهاب دیوارههای روده، به خصوص در روده کوچک، شوند. این امر در توانایی بدن شما در جذب آهن اختلال ایجاد میکند و MCHC را کاهش میدهد.
بیماری سلول داسی شکل
اگر بیماری سلول داسی شکل دارید، ممکن است MCHC بالا یا پایین داشته باشید. اثرات بیماری بر میزان MCHC به علت بیماری سلول داسی شکل بستگی دارد.
روش انجام آزمایش mchc
MCHC معمولاً بخشی از آزمایش CBC است که میتواند به طور معمول به عنوان بخشی از آزمایش خون و چکاپ انجام شود. در خصوص شرایط انجام آزمایش MCHC باید گفت که احتمالا نیازی به انجام کار خاصی برای آماده شدن نخواهید داشت. البته اگر پزشک آزمایشهای مختلفی را به عنوان بخشی از CBC شما تجویز کرده باشد، ممکن است لازم باشد از قبل ناشتا باشید.
در طول آزمایش، پزشک از یک سوزن کوچک برای گرفتن نمونه خون از ورید بازوی شما استفاده میکند. ممکن است هنگام ورود سوزن، کمی احساس سوزش کنید. پس از آن، ممکن است کبودی کوچک یا درد خفیفی در محل خونگیری داشته باشید. خونگیری باید پنج دقیقه یا کمتر طول بکشد.
تفسیر آزمایش MCHC خون
MCHC به طور خودکار توسط یک دستگاه آزمایشگاهی به نام آنالیزور هماتولوژی خودکار محاسبه میشود که اجزای مختلف خون را به سرعت و با دقت اندازهگیری میکند. آنالیزور تعیین میکند که آیا سطح MCHC در محدوده طبیعی قرار دارد یا بالاتر یا پایینتر از حد انتظار است. پزشک نتیجه را در کنار سایر اندازهگیریهای شمارش کامل خون (CBC) و سلامت کلی شما تفسیر خواهد کرد.
مقدار طبیعی mchc
مقدار طبیعی MCHC معمولاً بین 32 تا 36 گرم در دسیلیتر است. با این حال، محدوده مرجع دقیق ممکن است به دلیل تفاوت در تجهیزات و روشهای آزمایش، از یک آزمایشگاه به آزمایشگاه دیگر کمی متفاوت باشد. به عنوان مثال، برخی از آزمایشگاهها ممکن است از محدوده طبیعی 31.5 تا 35.5 گرم در دسیلیتر استفاده کنند.
اگر MCHC در محدوده طبیعی باشد، معمولاً نشان میدهد که گلبولهای قرمز حاوی غلظت مناسبی از هموگلوبین هستند.
Mchc پایینتر از حد طبیعی
مقدار MCHC زیر 32 گرم در دسیلیتر پایین در نظر گرفته میشود. این بدان معناست که گلبولهای قرمز خون حاوی هموگلوبین کمتری نسبت به حالت عادی هستند، وضعیتی که به عنوان هیپوکرومی شناخته میشود. MCHC پایین معمولاً با انواع خاصی از کمخونی، بهویژه کمخونی فقر آهن مرتبط است، اما ممکن است در افراد زیر نیز رخ دهد:
- افراد مبتلا به کاهش تولید گلبولهای قرمز
- مبتلایان به بیماری سلیاک که میتواند جذب آهن را مختل کند
- بیماری التهابی روده (IBD) مانند بیماری کرون یا کولیت اولسراتیو
- از دست دادن مزمن خون
- برخی سرطانها یا اختلالات مغز استخوان
- شیمیدرمانی یا پرتودرمانی که میتواند عملکرد مغز استخوان را سرکوب کند
نتیجه MCHC پایین به خودی خود تشخیص خاصی را تأیید نمیکند بلکه پزشک آن را همراه با سایر مقادیر CBC، علائم و در صورت لزوم آزمایشهای اضافی در نظر میگیرد.
Mchc بالاتر از حد طبیعی
مقدار MCHC بیش از 36 گرم در دسیلیتر، بالا تلقی میشود. افزایش سطح MCHC نسبتاً غیرمعمول است و اغلب نشان میدهد که گلبولهای قرمز خون به طور غیرمعمول با هموگلوبین غلیظ شدهاند یا شکل غیرطبیعی دارند. شرایط مرتبط با MCHC بالا عبارتند از:
- اسفروسیتوز ارثی، یک اختلال ارثی که در آن گلبولهای قرمز خون کروی شده و راحتتر تجزیه میشوند
- بیماری سلول داسی شکل، یک بیماری ژنتیکی که باعث میشود گلبولهای قرمز خون سفت و داسی شکل شوند
- کمخونی همولیتیک خودایمنی
- کمآبی شدید (در برخی موارد، به دلیل تغییرات در غلظت خون)
از آنجا که مقادیر بالای MCHC غیرمعمول است، هرگز نباید به تنهایی تفسیر شود. پزشکان معمولاً آن را در کنار سایر نتایج آزمایش خون، مقدارم hgb در آزمایش خون، علائم و سابقه پزشکی شما قبل از تعیین علت اصلی ارزیابی میکنند.
نقش MCHC در ارزیابی سلامت و غلظت خون
MCHC یک پارامتر مهم در آزمایش خون است که به ارزیابی میانگین غلظت هموگلوبین در گلبولهای قرمز خون کمک میکند. اگرچه مقادیر غیرطبیعی mchc معمولاً با انواع مختلف کمخونی مرتبط هستند، اما همیشه باید در کنار سایر شاخصهای خونی مانند هموگلوبین، هماتوکریت (HCT)، MCV و تعداد گلبولهای قرمز تفسیر شوند. در برخی افراد، افزایش سطح هموگلوبین و هماتوکریت ممکن است نشاندهنده پلیسیتمی (غلظت بالای خون) باشد تا یک اختلال اولیه MCHC. از آنجا که خون غلیظ میتواند خطر لخته شدن خون، سکته مغزی و عوارض قلبی عروقی را افزایش دهد، تشخیص زودهنگام و درمان مناسب برای حفظ سلامت درازمدت و جلوگیری از پیامدهای جدی ضروری است.
هنگامی که غلظت بالای خون تأیید میشود، فلبوتومی درمانی همچنان یکی از مؤثرترین و پرکاربردترین روش های درمان غلظت خون، کاهش گلبولهای قرمز اضافی و بهبود جریان خون است. بیمارانی که به دنبال خدمات فلبوتومی ایمن و حرفهای هستند، میتوانند از خدمات مرکز پزشکی فلبوتومی ریکاوری بهرهمند شوند. فلبوتومی ریکاوری به دلیل ارائه خدمات فلبوتومی درمانی با کیفیت بالا، مراقبت شخصی از بیمار و نظارت جامع در طول فرآیند درمان شناخته شده است و این امر آن را به انتخابی مطمئن برای افرادی که نیاز به مدیریت غلظت خون تحت نظارت پزشکی دارند، تبدیل میکند.
سوالات متداول
تفاوت آزمایش خون MCHC با MCH در چیست؟
میانگین هموگلوبین گلبولی (MCH) و MCHC اندازهگیریهای متفاوتی هستند، اگرچه هر دو بخشی از CBC هستند و به پزشک کمک میکنند تا بینشی از گلبولهای قرمز خون داشته باشد. سطح MCH مقدار متوسط هموگلوبین در یک سلول خونی است. اما سطح MCHC میانگین غلظت هموگلوبین در حجم مشخصی از گلبول های قرمز است. MCH حجم گلبولهای قرمز را در نظر نمیگیرد، در حالی که MCHC این کار را میکند.
چه زمانی باید آزمایش MCHC انجام شود؟
آزمایش MCHC معمولاً به عنوان بخشی از شمارش کامل خون (CBC) انجام میشود. پزشک شما ممکن است در صورت داشتن علائم کمخونی، نتایج غیرطبیعی آزمایش خون یا نیاز به ارزیابی یا نظارت بر اختلال خونی، آن را توصیه کند.
چه عواملی بر مقدار mchc تاثیر میگذارند؟
از جمله اصلیترین عوامل مؤثر بر تغییر MCHC میتوان به کم خونی ناشی از فقر آهن، کمبود ویتامین B12 یا فولات، اسفروسیتوز ارثی، کم خونی همولیتیک و کم آبی شدید اشاره کرد.
اگر سطح MCHC غیرطبیعی باشد، چه باید کرد؟
اگر سطح MCHC شما خارج از محدوده طبیعی باشد، پزشک ممکن است تغییراتی در رژیم غذایی، مصرف مکملها یا انجام آزمایشهای تکمیلی را برای شناسایی علت زمینهای و تعیین مناسبترین روش درمان توصیه کند.
منابع:
