اپیستاکسی یا خونریزی بینی زمانی است که شما از بافتی که داخل بینیتان را میپوشاند، خون از دست میدهید. ترکیبی از هوای خشک و رگهای خونی ریز که سطح داخلی بینی شما را میپوشانند، اغلب باعث خونریزی بینی میشود. اگرچه خون دماغ آزاردهنده است، اما معمولاً دلیلی برای نگرانی نیست. همچنین اقدامات سادهای برای درمان و پیشگیری از آن وجود دارد. در این مقاله به بررسی دلایل خون دماغ شدن و راههای درمان آن میپردازیم.
اپیستاکسیس یا خونریزی بینی چیست؟
“اپیستاکسیس” اصطلاح پزشکی برای خون دماغ است. خونریزی بینی، به معنای از دست دادن خون از بافتی که داخل بینی شما را میپوشاند، می باشد که میتواند در یک یا هر دو سوراخ بینی رخ دهد. اما معمولاً فقط یک سوراخ بینی را تحت تأثیر قرار میدهد. اما علت خون بینی چیست و چرا خون دماغ می شویم؟ بینی شما دارای رگهای خونی ریز زیادی است. این رگها به گرم شدن و مرطوب شدن هوایی که تنفس میکنید کمک میکنند. اما از آنجایی که آن ها بسیار نزدیک به سطح داخلی بینی شما قرار دارند، هوایی که از بینی شما عبور میکند، میتواند رگهای خونی شما را خشک و تحریک کند. این باعث میشود که آنها به راحتی آسیب ببینند و باعث خونریزی بینی شوند.
علائم خونریزی بینی
علائم و نشانههای خونریزی بینی عبارتند از:
- خونریزی از یک یا هر دو سوراخ بینی
- احساس جریان مایع در پشت گلو
- میل به قورت دادن مکرر
خون دماغ شدن چقدر شایع است؟
باید بگوییم که خون دماغ شدن پدیدهای شایع است. به طوری که حدود 60 درصد افراد در طول زندگی خود تجربۀ حداقل یک بار خونریزی بینی را خواهند داشت. فقط در حدود 10 درصد موارد خون دماغ خطرناک و به اندازهای شدید است که نیاز به درمان پزشکی دارد.
علت خون دماغ شدن چیست؟
هر کسی ممکن است به خون دماغ مبتلا شود. اکثر افراد حداقل یک مرتبه خون دماغ را در طول زندگی خود خواهند داشت. با این حال، برخی افراد بیشتر در معرض خونریزی بینی هستند. اگر نمیدانید دلیل خون دماغ شدن چیست، در ادامه دلایل آن را آورده ایم:
- علت خون دماغ شدن در نوجوانان و کودکان بین 2 تا 10 سال: هوای خشک، سرماخوردگی، آلرژی و چسباندن انگشتان و اشیاء به بینی، کودکان را مستعد خونریزی بینی میکند.
- علت خون دماغ شدن در بزرگسالان بین 45 تا 80 سال: لخته شدن خون در بزرگسالان و در افراد مسن ممکن است بیشتر طول بکشد. این گروه همچنین بیشتر در معرض فشار خون بالا، تصلب شرایین (سخت شدن دیواره شریانها) یا اختلالات خونریزی هستند .
- افراد باردار: رگهای خونی در بینی شما در حین بارداری منبسط میشوند که فشار بیشتری بر رگهای خونی ظریف در پوشش داخلی بینی شما وارد میکند.
- افرادی که از داروهای رقیق کننده خون استفاده میکنند: این داروها شامل آسپرین و وارفارین هستند. پیشنهاد ما به جای مصرف چنین داروهایی، درمان غلظت خون با فلبوتومی است.
- افرادی که دارای اختلالات لخته شدن خون هستند: این ها شامل هموفیلی و بیماری فون ویلبراند هستند.
انواع خون دماغ
دو نوع اصلی خونریزی بینی وجود دارد که معمولاً بر اساس محل خونریزی تعریف میشوند:
خونریزی بینی قدامی
خونریزی قدامی از جلوی بینی در قسمت پایینی دیواره شروع میشود که دو طرف بینی شما (سپتوم) را از هم جدا میکند. مویرگها و رگهای خونی کوچک در این ناحیه جلویی بینی بسیار نازک هستند و میتوانند به راحتی دچار پارگی شوند و خونریزی کنند. خونریزی جلوی بینی شایعترین نوع اپیستاکسی است و معمولا جدی نیست. این خونریزیهای بینی در کودکان شایعتر است. معمولا میتوانید این نوع خون دماغ را در خانه درمان کنید.
خونریزی بینی خلفی
خون دماغ خلفی در عمق بینی شما رخ میدهد. خونریزی در رگهای خونی بزرگتر در قسمت پشت بینی نزدیک گلو باعث این نوع خون دماغ میشود. این میتواند منجر به خونریزی شدید شود که ممکن است از پشت گلو جاری شود. ممکن است برای خونریزی عقب بینی فورا به مراقبتهای پزشکی نیاز داشته باشید. همچنین این نوع خون دماغ بیشتر در بزرگسالان دیده میشود.
علت خونریزی یک سوراخ بینی چیست؟
خونریزی تنها از یک سوراخ بینی، شایعترین علامت خونریزی بینی است. اما از دلایل خون دماغ شدن از هر دو سوراخ بینی، میتوان به جریان شدید خون از یک سوراخ بینی اشاره داشته باشد. به این صورت که خون به تازگی جریان پیدا کرده و در سوراخ دیگر بینی سرازیر شده است. همچنین اگر به علت خون دماغ شدن ناگهانی، خون از پشت گلو به داخل معده وارد شود، ممکن است تف کنید یا خون استفراغ کنید. از دست دادن بیش از حد خون میتواند باعث احساس سرگیجه، سبکی سر و غش شود.
شایعترین علت خون دماغ شدن از سوراخ سمت راست بینی، هوای خشک است. آب و هوای گرم و یا کم رطوبت باعث خشکی هوا میشوند. همچنین علت خون دماغ شدن از سوراخ چپ بینی این است که چنین محیطهایی باعث میشوند غشای بینی شما (بافت ظریف داخل بینی) خشک یا پوسته پوسته شود و ترک بخورد. این باعث میشود هنگام مالش بینی یا هنگام دمیدن از بینی احتمال خون دماغ شدن مکرر بیشتر شود. همچنین ممکن است پس از وارد کردن یک شی در بینی یا آسیب دیدن بینی و یا صورت، اپیستاکسی را تجربه کنید.
سایر دلایل خون دماغ شدن
تمام دلایل خون دماغ شدن ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- عفونتها: سرماخوردگی (عفونتهای دستگاه تنفسی فوقانی) و سینوزیت، بهویژه دورههایی که باعث عطسه و سرفه میشوند از دلایل مختلف خون دماغ شدن هستند.
- آلرژی: رینیت آلرژیک و غیر آلرژیک (التهاب پوشش بینی)
- داروهای رقیق کننده خون: داروهایی مانند آسپرین، داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی (NSAIDs)، وارفارین و… نیز از علل خونریزی بینی هستند.
- داروهای تفریحی: کوکائین و سایر داروهایی که از طریق بینی خود استنشاق میکنید.
- محرکهای شیمیایی: مواد شیمیایی موجود در محلولهای شستشو، دودهای شیمیایی در محل کار و سایر بوهای قوی
- ارتفاعات بالا: با افزایش ارتفاع، هوا رقیقتر (کمبود اکسیژن) و خشکتر میشود.
- انحراف تیغه بینی: شکل غیر طبیعی دیواری که دو طرف بینی شما را از هم جدا میکند.
- اسپریهای بینی: استفاده مکرر از اسپریهای بینی و داروها برای درمان خارش، گرفتگی یا آبریزش بینی. این داروها – آنتی هیستامینها و ضد احتقانها – میتوانند غشای بینی شما را خشک کنند.
سایر دلایل خون دماغ شدن زیاد که کمتر شایع هستند عبارتند از:
- مصرف الکل
- اختلالات خونریزی مانند هموفیلی یا بیماری فون ویلبراند
- فشار خون بالا
- آترواسکلروز
- جراحی صورت و بینی
- تومورهای بینی
- پولیپ بینی
- ترومبوسیتوپنی ایمنی
- سرطان خون
- تلانژکتازی هموراژیک ارثی
- بارداری
راه های توقف خونریزی بینی
برای جلوگیری از خونریزی بینی در خانه مراحل زیر را طی کنید:
- صاف بنشینید و بدن و سر خود را کمی به جلو خم کنید. این کار از جریان خون در گلو جلوگیری میکند که میتواند باعث تهوع، استفراغ و اسهال شود. (دراز نکشید و سرتان را بین پاهایتان قرار ندهید.)
- از طریق دهان نفس بکشید.
- برای گرفتن خون از دستمال یا دستمال مرطوب استفاده کنید.
- با استفاده از انگشت شست و اشاره، قسمت نرم بینی خود را به هم نزدیک کنید. مطمئن شوید که قسمت نرم بینی را در زیر برآمدگی استخوانی سختی که پل بینی شما را تشکیل می دهد، فشار میدهید.
- حداقل به مدت پنج دقیقه به طور مداوم بینی خود را بفشارید تا بررسی کنید که آیا خونریزی متوقف شده است یا خیر. اگر همچنان بینی شما خونریزی میکند، 10 دقیقه دیگر به فشار دادن بینی خود ادامه دهید.
- اگر مایل هستید، یک کیسه یخ را روی پل بینی خود قرار دهید تا به انقباض رگهای خونی (که خونریزی را کاهش میدهد) بیشتر کمک کند و باعث آرامش شود. این یک مرحله ضروری نیست، اما میتوانید آن را امتحان کنید.
- میتوانید یک اسپری ضد احتقان را به سمت خونریزی بینی خود اسپری کنید و سپس به بینی خود فشار وارد کنید. شما نباید از این اسپریهای ضد احتقان موضعی برای مدت طولانی استفاده کنید. انجام این کار میتواند باعث افزایش احتمال خونریزی بینی شود.
- پس از توقف خونریزی خم نشوید یا چیز سنگین را بلند نکنید. همچنین برای چند روز بینی خود را مالش ندهید.
درمان خونریزی بینی چیست؟
درمان خونریزی بینی بستگی به دلایل خون دماغ شدن دارد. درمان خون دماغ ممکن است شامل موارد زیر باشد:
پکینگ بینی: پزشک شما تامپون بینی یا همان گاز و اسفنجهای مخصوص را به بینی شما وارد میکند تا جلوی خونریزی گرفته شود.
کوتریزاسیون: این روش شامل استفاده از یک ماده شیمیایی (نیترات نقره) یا انرژی گرمایی برای مسدود کردن رگ خونی در حال خونریزی است. پزشک ابتدا یک بیحس کننده موضعی را در سوراخ بینی اسپری میکند تا داخل بینی شما بیحس شود.
تغییر داروها: کاهش یا قطع داروهای رقیق کننده خون میتواند مفید باشد. علاوه بر این، داروهایی برای کنترل فشار خون ممکن است ضروری باشد. پزشک شما ممکن است دارویی برای کمک به لخته شدن خون نیز تجویز کند.
جراحی: ترمیم شکستگی بینی یا اصلاح انحراف تیغه بینی (سپتوپلاستی) در صورتی که از دلایل خون دماغ شدن باشد.
بستن رگ: در این روش، پزشک رگ خونی را میبندد تا خونریزی را متوقف کند.
دلایل خون دماغ شدن در خواب چیست؟
علت خون دماغ شدن صبحگاهی و همچنین دلایل خونریزی بینی در هنگام خواب مانند دلایلی است که در طول روز رخ میدهند. غشاهای بینی خشک ناشی از هوای خشک، آلرژیها و عفونتهای دستگاه تنفسی فوقانی که به غشای ظریف بینی آسیب میزند. همچنین خوابیدن به سمت پهلو نیز ممکن است فشار مستقیمی به حفره بینی شما وارد کند و ممکن است از دیگر دلایل خون دماغ شدن در شب باشد. ما در مرکز فلبوتومی ریکاوری به شما کمک میکنیم غلظت خون خود را تا حد نرمال برسانید.
کلام آخر
اپیستاکسی یا خونریزی بینی یک بیماری شایع و در عین حال عذاب آور است. در این مقاله دلایل خون دماغ شدن و مراحل توقف سریع خونریزی بینی را توضیح دادیم که شما با انجام آن ها میتوانید به سرعت به زندگی معمول خود بازگردید. اگرچه اکثر موارد اپیستاکسی جدی نیستند، اما در صورت بروز مکرر یا اختلال خونریزی باید به پزشک خود مراجعه کنید. اگر غلظت خون شما متعادل نیست، می توانید از میوه های رقیق کننده خون میل کنید تا دچار مشکل نشوید.
