بسیاری از افراد، از بروز سردردهای میگرنی آزار دهنده شکایت دارند. با این حال، علت بروز این سردردها برای همه آشکار و مشخص نیست. از آنجا که بسیاری از افراد دارای کمخونی، سردردهای بیشتری را تجربه میکنند، تحقیقاتی برای کشف ارتباط میگرن و کمخونی صورت گرفته است. کمخونی، وضعیتی است که در آن تعداد گلبولهای قرمز خون کاهش مییابد و اکسیژن مورد نیاز بافتها تامین نمیشود.
در این مقاله، به بررسی ارتباط سردرد و کمخونی، انواع سردردهای میگرنی و انواع کمخونیهای منجر به سردرد پرداختهایم و روشهایی را برای مدیریت و درمان این مشکل معرفی کردهایم. اگر شما نیز سردردهای شدید و مزمن را تجربه میکنید، این مقاله برای شماست.
میگرن چیست؟
میگرن یک نوع سردرد شدید و معمولاً ضرباندار است که معمولاً در یک طرف سر احساس میشود. این سردرد میتواند با علائم دیگری مانند تهوع، استفراغ و حساسیت به نور و صدا همراه باشد. میگرن به عنوان یک اختلال عصبی شناخته شده و میتواند از چند ساعت تا چند روز ادامه یابد. عوامل مختلفی میتوانند باعث بروز میگرن شوند، از جمله استرس، تغییرات هورمونی، برخی غذاها و حتی کمبود خواب. در برخی موارد، میگرن ممکن است با نشانههای پیشدرآمد مانند «اورا» که شامل اختلالات بینایی یا حسی است، آغاز شود. از آنجا که این نوع سردرد شیوع بیشتری در زنان دارد، فرضیههای مربوط به ارتباط میگرن و کمخونی را تقویت میکند.
کم خونی چه نوع سردردهایی را ایجاد میکند؟
سردردهای ساده: سردردهای ساده معمولاً ناشی از تنش یا استرس هستند و ممکن است به دلیل کاهش اکسیژن رسانی به مغز ناشی از کم خونی ایجاد شوند. این نوع سردرد معمولاً با احساس فشار یا کشش در سر همراه است و ممکن است با استراحت یا مصرف مسکنها کاهش یابد.
سردرد ترمبوز سینوسهای وریدی: سردرد ترمبوز سینوسهای وریدی یک نوع جدی از سردرد است که ناشی از لخته شدن خون در سینوسهای مغزی ایجاد میشود. این نوع سردرد معمولاً با علائمی مانند تب، تهوع و اختلالات بینایی همراه است. افرادی که دچار کم خونی هستند ممکن است بیشتر در معرض خطر ابتلا به این نوع سردرد قرار گیرند.
سردردهای میگرنی: سردردهای میگرنی معمولاً شدیدتر از سایر انواع سردردها هستند و ممکن است با علائم دیگری مانند تهوع، حساسیت به نور و صدا همراه باشند. تحقیقات انجام شده در سالهای اخیر، ارتباط میگرن و کمخونی را نیز تایید کردهاند.
کدام یک از انواع کمخونی باعث سردرد میگرنی میشوند؟
کم خونی فقر آهن
این نوع کمخونی میتواند منجر به کاهش تولید هموگلوبین، پروتئینی که وظیفه حمل اکسیژن به سلولهای بدن را دارد، شود. وقتی سطح هموگلوبین کاهش یابد، بدن نمیتواند به اندازه کافی اکسیژن دریافت کند که این امر ممکن است باعث بروز سردردهای میگرنی شود. تحقیقات انجام شده، ارتباط بین کمخونی فقر آهن و بیماری میگرن را تایید کردهاند.
کم خونی ناشی از کمبود ویتامین
کم خونی ناشی از کمبود ویتامین معمولاً به دلیل کمبود ویتامین B12 یا اسید فولیک و ویتامین c ایجاد میشود. این نوع کم خونی نیز میتواند تأثیر مستقیمی بر روی سیستم عصبی داشته باشد و باعث بروز سردردهای شدید، از جمله میگرن شود. کمبود ویتامین B12 معمولاً در افرادی که رژیم غذایی گیاهی دارند یا جذب ویتامین را به خوبی انجام نمیدهند، مشاهده میشود.
کم خونی سلولهای داسی شکل
کم خونی سلولهای داسی شکل یک بیماری ژنتیکی است که در آن گلبولهای قرمز شکل غیرطبیعی دارند و نمیتوانند به خوبی اکسیژن را حمل کنند. این نوع کم خونی میتواند باعث بروز دردهای شدید و همچنین سردردهای میگرنی شود. افراد مبتلا به این نوع کم خونی ممکن است در معرض خطر بالاتری برای بروز عوارض مختلف قرار داشته باشند.
انواع میگرن ناشی از کمخونی
میگرن قاعدگی: این نوع میگرن معمولاً در زمان قاعدگی زنان بروز میکند و ممکن است با تغییرات هورمونی یا از دست دادن خون مرتبط باشد. علائم آن شامل سردرد ناشی از کمخونی، حالت تهوع و حساسیت به نور است.
میگرن بارداری: برخی زنان در دوران بارداری دچار میگرن میشوند که ممکن است ناشی از تغییرات هورمونی باشد. علائم آن مشابه سایر انواع میگرن بوده و ممکن است در سهماهه اول بارداری بیشتر مشاهده شود.
فشار خون داخل جمجمه ایدیوپاتیک: این نوع میگرن بسیار نادر بوده و ناشی از افزایش فشار داخل جمجمه است که اغلب در اثر کمخونی رخ میدهند.
علائم کم خونی کداماند؟
- خستگی مفرط
- ضعف عمومی
- رنگ پریدگی پوست
- تنگی نفس
- سرگیجه
- سردرد
- ضربان قلب نامنظم
- احساس سرما در دستها و پاها
- کاهش تمرکز
- اختلالات خواب
- شکنندگی ناخنها
- درد در سینه
- زخمهای دهانی
- افزایش حساسیت به عفونتها
- درد مفاصل
خطر کم خونی بیشتر چه افرادی را تهدید میکند؟
با توجه به ارتباط آنمی و سردردهای میگرنی، برای پیشگیری و درمان آن ابتدا باید بدانیم که چه کسانی بیشتر در معرض کم خونی هستند؟ در پاسخ باید گفت زنان باردار، نوجوانان در حال رشد، افراد مسن، افرادی با رژیم غذایی نامناسب (به ویژه گیاهخواران)، افرادی که بیماریهای مزمن (مانند بیماریهای کلیوی یا گوارشی) دارند و همچنین افرادی که خونریزیهای مکرر دارند (مانند افرادی با مشکلات قاعدگی) بیشتر در معرض خطر کمخونی هستند.
روشهای درمان کمخونی برای کاهش سردرد
تزریق سرم آهن
در موارد شدید کمخونی یا زمانی که جذب آهن از طریق خوراکی مؤثر نیست، تزریق سرم آهن ممکن است لازم باشد. این روش سریعتر از مصرف خوراکی عمل کرده و سطح آهن را به سرعت افزایش میدهد. انتخاب این روش درمانی باید با تایید پزشک صورت پذیرد. افراد میتوانند با مراجعه به مراکز درمانی تخصصی مانند فلبوتومی ریکاوری و انجام معاینات و آزمایشات اولیه، فرآیند درمان با سرم کمخونی را تحت نظر پزشک متخصص آغاز کنند.
افزایش مصرف ویتامین
افزایش مصرف ویتامینها، به ویژه ویتامین B12 و اسید فولیک، برای جلوگیری از انواع خاصی از کمخونی ضروری است. این ویتامینها در غذاهایی مانند تخممرغ، لبنیات، گوشت مرغ و سبزیجات برگدار یافت میشوند. مصرف ویتامین C نیز، به جذب بیشتر آهن موجود در غذاها کمک خواهد کرد.
مصرف مکملهای آهن
در صورت عدم توانایی تأمین نیاز آهن از طریق رژیم غذایی، مصرف مکملهای آهن تحت نظر پزشک توصیه میشود. این مکملها میتوانند به افزایش سطح آهن در بدن کمک کرده و ارتباط سردرد و کمخونی را کاهش میدهند. البته برای دریافت حداکثر اثربخشی، باید مکملها را به طور منظم مصرف نمود.
اصلاح تغذیه
با توجه به ارتباط میگرن و کمخونی، درمان کمخونی از طریق اصلاح رژیم غذایی یکی از مهمترین و درعین حال، سادهترین روشها است که هیچ عارضهای هم ندارد. مصرف مواد غذایی غنی از آهن مانند گوشت قرمز، سبزیجات سبز تیره و حبوبات میتواند موثر باشد. همچنین باید از مصرف نوشیدنیهای کافئین دار مانند چای و قهوه در فاصله یک ساعت قبل و بعد از غذا خودداری کرد تا مانع جذب آهن غذا نشوند.
نتیجهگیری
ارتباط میگرن و کمخونی نشاندهنده اهمیت توجه به وضعیت سلامت عمومی بدن در مدیریت سردردهای مزمن است. شناسایی انواع مختلف کمخونی و درمان آنها به کاهش بروز حملات میگرنی کمک خواهد کرد. اصلاح رژیم غذایی، مصرف مکملها و مشاوره پزشکی برای مدیریت هر دو وضعیت به افراد کمک میکند تا در سلامت و آرامش به زندگی خود ادامه دهند.
