کمخونی در بارداری یکی از مشکلات رایج در دوران بارداری است که میتواند بر سلامت مادر و همچنین جنین تأثیر بگذارد. اگر شمارش کامل خون (CBC) نشان دهد که گلبولهای قرمز خون که اکسیژن را در بدن شما حمل میکنند، کم است، ممکن است در دوران بارداری دچار کمخونی شوید. این مشکل میتواند باعث احساس خستگی، سرگیجه، سردی و تنگی نفس شود. در بیشتر موارد در کم خونی دوران بارداری، اصلاح رژیم غذایی میتواند شما را در مسیر درست قرار دهد. مثلا در این دوران نیاز بدن خانمها به آهن و سایر مواد مغذی افزایش مییابد، زیرا بدن باید علاوه بر حمایت از رشد جنین، تولید خون را نیز افزایش دهد. در صورت عدم برآورده کردن این نیازها، عوارض کم خونی در بارداری مانند زایمان زودرس، وزن کم هنگام تولد و مشکلات رشد جنین را پدید خواهند آمد.
کم خونی در بارداری نشانه چیست؟
کم خونی زمانی است که بدن شما گلبولهای قرمز کافی برای حمل اکسیژن در سراسر بدن را ندارد. وقتی بدن شما اکسیژن کافی از خون دریافت نمیکند، نمیتواند به درستی عمل کند. فردی که در دوران بارداری مبتلا به کم خونی باشد، کم خون محسوب میشود. گلبولهای قرمز خون حاوی پروتئین مهمی به نام هموگلوبین هستند. این پروتئین اکسیژن را نگه میدارد و به گلبولهای قرمز کمک میکند تا اکسیژن را از ریهها به بدن منتقل کنند. همچنین به انتقال دیاکسیدکربن از بدن به ریهها کمک میکند تا بتوانید آن را خارج کنید. برای تولید گلبولهای قرمز و هموگلوبین، بدن شما به منبع ثابتی از آهن و ویتامینها نیاز دارد. بدون این منبع، بدن شما هموگلوبین کافی برای حمل صحیح اکسیژن به اندام های شما تولید نمیکند. بنابراین میتوان گفت، کم خونی زنان در دوران بارداری رایج است زیرا آهن و سایر ویتامین ها کافی ندارند.
آیا کم خونی در بارداری برای جنین ضرر دارد؟
از آنجایی که حجم خون در دوران بارداری افزایش مییابد، کم خونی خفیف طبیعی است. کمبود آهن نیز در بارداری شایع است، به طوری که تا 52 درصد از زنان باردار در کشورهای در حال توسعه آهن کافی دریافت نمیکنند. با این حال، کم خونی در دوران بارداری، برای محافظت از سلامت زنان و البته جنین نیاز به درمان دارد. جنین در حال رشد برای دریافت کافی آهن، ویتامین B12 و اسید فولیک به مادر متکی است. کم خونی میتواند رشد جنین را به ویژه در سه ماهه اول تحت تاثیر قرار دهد. اگر کم خونی درمان نشود، کودک در معرض خطر ابتلا به کم خونی پس از تولد قرار میگیرد که همین مسئله میتواند منجر به مشکلات رشدی جنین شود. در حالی که برخی شواهد اولیه وجود ارتباط میان کم خونی در بارداری و جنسیت جنین را نشان میدهند، این موضوع هنوز بهطور قطعی اثبات نشده و نیاز به تحقیقات بیشتری دارد.
همچنین، کم خونی خطر زایمان زودهنگام و داشتن نوزاد کم وزن را افزایش می دهد. اما آیا کم خونی در بارداری میتواند باعث سقط جنین شود؟ در پاسخ باید گفت خیر، کم خونی در دوران بارداری مستقیماً باعث سقط جنین نمیشود، اما کم خونی شدید میتواند باعث بروز برخی عوارض بارداری شود.
کم خونی در بارداری چه خطراتی دارد؟
همانطور که گفتیم، کمخونی در بارداری میتواند خطرات جدی برای سلامت مادر و جنین به همراه داشته باشد. کمبود هموگلوبین خون باعث کاهش اکسیژنرسانی به بافتها شده و منجر به خستگی مزمن و ضعف برای مادر میشود. یکی دیگر از عوارض کم خونی در بارداری بر روی جنین و مادر، زایمان سخت است. کم خونی شدید زایمان را دشوارتر کرده و خطر خونریزی شدید پس از زایمان را افزایش دهد. تاثیر مخرب کم خونی بر قلب و عروق نیز از دیگر خطراتی است که مادران باردار با آن دست و پنجه نرم میکنند. علاوه بر آن کمبود آهن و مواد مغذی در بدن میتواند بر رشد جنین تأثیر گذاشته و منجر به تولد نوزاد با وزن کم شود. متاسفانه کمخونی شدید گاهی میتواند باعث کاهش اکسیژنرسانی به جنین شود و رشد مغز و اندامهای دیگر را مختل کند و حتی در موارد شدید، کمخونی درماننشده ممکن است منجر به مرگ جنین شود.
علائم کم خونی در بارداری
علت کم خونی در بارداری چیست؟ بارداری به خودی خود دلیل کم خونی به دلیل افزایش حجم خون است. به عبارت دیگر در دوران بارداری، بدن مادر به آهن و ویتامینهای بیشتری برای تولید سلولهای قرمز نیاز دارد. بنابراین از دیگر علل کم خونی در دوران بارداری میتوان به عدم مصرف کافی آهن، ویتامین B12 یا اسید فولیک اشاره کرد. در خصوص علائم آن باید گفت، ممکن است در ابتدا متوجه علائم کم خونی خفیف در حاملگی نشوید. اما با گذشت زمان، ممکن است علائم زیر بروز پیدا کنند:
- خستگی
- سرد
- تنگی نفس
- سرگیجه یا ضعف
- ضربان قلب سریع
- سردرد
- پوست رنگ پریده و خشک که به راحتی کبود میشود
- درد زبان
- حرکت ناخواسته در ساق پا (سندرم پاهای بیقرار)
علائم پنهان کمبود آهن در بدن را در اینجا مطالعه کنید.
برای کم خونی در بارداری چی بخوریم؟
با مشورت پزشک هر روز یک ویتامین دوران بارداری مصرف کنید. تغییر رژیم غذایی نیز میتواند کمک کننده باشد. در پاسخ به این سوال که چه غذاها و چه میوه هایی برای کم خونی در بارداری مفید است؟ باید گفت، در این دوران، غذاهای سرشار از آهن مانند اسفناج، گوشت گاو بدون چربی و بوقلمون را بیشتر مصرف کنید. غذاهایی که سرشار از ویتامین هستند و به جذب آهن در بدن کمک می کنند (مانند ویتامین C) نیز مهم هستند، از جمله مرکبات، گوجه فرنگی و فلفل. میوههای غنی از آهن چون خرما، کشمش و زردآلو خشک شامل میوههای سرشاز از آهن هستند. همچنین مصرف میوههایی چون پرتقال، نارنگی و لیمو، کیوی و توت فرنگی نیز منبع غنی ویتامین c میباشند. اگر به دنبال جذب اسید فولیک هستید، مصرف میوههایی مثل انبه و آووکادو بهترین انتخاب است.
درمان کم خونی در بارداری
درمان کم خونی در دوران بارداری به شدت آن بستگی دارد. اگر با کم خونی خفیف تا متوسط در این دوران درگیر هستید، پزشک متخصص شما معمولاً آن را با یک ویتامین روزانه یا مکمل آهن قبل از تولد فرزندتان درمان میکند. اما اگر از کم خونی شدید در دوران بارداری رنج میبرید، ممکن است نیاز به روشهای درمانی مدرنی همچون فصد خون یا فلبوتومی برای افزایش آهن خون داشته باشید. کم خونی شدید زمانی است که نتایج CBC هموگلوبین را 6.5 تا 7.9 گرم در دسی لیتر نشان دهد. درمان کمخونی در بارداری معمولاً نیازمند افزایش سطح هموگلوبین و آهن بدن است و فلبوتومی بهطور مستقیم برای درمان کمخونی توصیه نمیشود.
در واقع، فلبوتومی یک روش درمانی برای کاهش غلظت خون در افرادی است که دچار افزایش غیرطبیعی هموگلوبین و گلبولهای قرمز هستند، نه برای افرادی که کمخونی دارند. در زنان باردار فلبوتومی از بهترین روشهای افزایش آهن خون میباشد. مرکز فلبوتومی ریکاوری میتوانند خدمات مرتبط با تشخیص و درمان کمخونی را ارائه دهند. در موارد کمخونی شدید یا زمانی که جذب آهن از طریق خوراکی کافی نیست، تزریق سرم آهن یا مکملهای ویتامینی مانند ویتامین B12 و اسید فولیک انجام میشود. در اینجا بخوانید؛ چرا تزریق سرم آهن در منزل خطرناک است؟
کلام نهایی
درمان و مدیریت کمخونی در بارداری نیازمند دقت و مراقبت ویژه است، زیرا سلامت مادر و جنین به آن وابسته است. شناسایی بهموقع علائم، مراجعه منظم به پزشک و بهرهگیری از روشهای مؤثر درمانی مانند تزریق سرم آهن، ویتامینتراپی و رعایت رژیم غذایی مناسب، میتواند از بسیاری از خطرات پیشگیری کند. مراکزی مانند مرکز فلبوتومی ریکاوری، با ارائه خدمات تخصصی در زمینه سرم و ویتامین تراپی، نقش مهمی در درمان این مشکل ایفا میکنند.
منبع: +
