احساس ضعف یا خستگی غیرمعمول پس از عمل جراحی همیشه بخشی از روند بهبودی نیست. در برخی موارد، ممکن است مربوط به کم خونی پس از جراحی باشد، وضعیتی که می‌تواند زمانی ایجاد شود که از دست دادن خون در حین عمل جراحی باعث کاهش گلبول‌های قرمز خون یا سطح هموگلوبین شود. در حالی که کم‌خونی خفیف اغلب با بهبودی بدن بهتر می‌شود، از دست دادن خون قابل توجه ممکن است نیاز به درمان پزشکی و نظارت دقیق‌تر داشته باشد. درک علائم، علل کم خونی بعد از عمل و گزینه‌های درمانی موجود می‌تواند به بیماران کمک کند تا تشخیص دهند که کم‌خونی پس از جراحی را چطور مدیریت کنند.
علائم کم خونی بعد از جراحی چیست؟
علائم کم خونی می‌تواند از خفیف تا شدید متغیر باشد. کم خونی بعد از عمل حدود ۹۰٪ از بیماران جراحی را تحت تأثیر قرار می‌دهد اما معمولاً موقتی است و اغلب نیازی به تزریق خون ندارد.
علائم کم خونی بعد از عمل می‌تواند شامل موارد زیر باشد:
- خستگی
- ضعف
- افزایش ضربان قلب
- تاثیر کم خونی بر تنگی نفس در صورت انجام فعالیت خفیف یا حتی در حالت استراحت
- سردرد
- سرگیجه
- درد قفسه سینه
- رنگ پریدگی پوست
- رنگ آبی در سفیدی چشم
- ناخن‌های شکننده
- سندرم پیکا که با میل به خوردن یخ یا سایر مواد غیرخوراکی مشخص می‌شود
- سبکی سر هنگام ایستادن
- زخم یا التهاب زبان
- زخم‌های دهان
- خونریزی غیرطبیعی یا افزایش یافته قاعدگی در زنان
- از دست دادن میل جنسی در مردان
اگر هموگلوبین شما بعد از عمل جراحی پایین باشد چه اتفاقی می‌افتد؟
کم خونی بعد از عمل می‌تواند خطر عوارض را در دوران نقاهت افزایش دهد. افراد مبتلا به کم‌خونی پس از عمل ممکن است موارد زیر را تجربه کنند:
- کاهش جریان خون در بدن (ناپایداری همودینامیک)
- طولانی شدن زمان بهبودی پس از جراحی
- نیاز طولانی مدت به کمک تنفسی از طریق دستگاه
- نیاز بیشتر به تزریق خون
- تکرار جراحی یا بستری مجدد در بیمارستان
- حمله قلبی
- آسیب کلیوی
- هذیان
کسانی که به دلیل کم‌خونی پس از عمل نیاز به تزریق خون دارند، با خطر بیشتری از موارد زیر مواجه هستند:
- عفونت‌ها
- واکنش‌های ایمنی به خون اهدایی
در نهایت به عنوان مهم‌ترین عوارض کم خونی بعد از عمل باید بگوییم که کم خونی پس از جراحی یا تزریق خون، خطر مرگ را در 30 روز اول پس از جراحی افزایش می‌دهد.
تشخیص کم خونی بعد از عمل
اما کم خونی بعد از جراحی چگونه تشخیص داده می‌شود؟ شمارش کامل خون (CBC) آزمایش اصلی خون است که برای بررسی کم‌خونی قبل و بعد از عمل جراحی استفاده می‌شود. این آزمایش چندین جزء مهم خون، از جمله تعداد گلبول‌های قرمز خون (RBC) و سطح هموگلوبین را اندازه‌گیری می‌کند. نتایج با محدوده‌های مرجع تعیین‌شده مقایسه می‌شوند که نشان می‌دهند سطح آنها طبیعی است یا خیر. هنگامی که تعداد گلبول‌های قرمز یا سطح هموگلوبین از محدوده مورد انتظار پایین‌تر می‌آید، ممکن است نشان‌دهنده کم‌خونی باشد و به پزشک کمک می‌کند تا تعیین کنند که آیا ارزیابی یا درمان بیشتری لازم است یا خیر.
کم‌خونی بعد از عمل چگونه درمان می‌شود؟
درمان کم‌خونی بسته به علت اصلی متفاوت است. به عنوان مثال، اگر فردی کم‌خونی فقر آهن داشته باشد، مکمل آهن معمولاً بهترین گزینه است. با این حال، اگر کم‌خونی به دلیل از دست دادن خون در جراحی رخ دهد، درمان ممکن است به رویکرد متفاوتی نیاز داشته باشد. در ادامه، موثر روش‌های درمان کم خونی آورده شده است.
انتقال خون
انتقال خون، فوری‌ترین و مؤثرترین درمان برای فردی است که در اثر جراحی یا تروما خون زیادی از دست داده است. خطرات مرتبط با انتقال خون کم است و در موارد نادر، ممکن است واکنش آلرژیک رخ دهد.
مکمل‌های آهن
مکمل‌های آهن معمولاً برای افراد مبتلا به کم‌خونی تجویز می‌شوند. بدن از آهن برای ساخت هموگلوبین و میوگلوبین، دو پروتئین ضروری برای گردش اکسیژن در بدن، استفاده می‌کند.
مکمل‌های آهن به اشکال مختلفی از جمله نمک‌های آهن فروس، نمک‌های آهن فریک، سیترات فریک و سولفات فریک موجود هستند. در میان آنها، آهن فروس بالاترین فراهمی زیستی را دارد، به این معنی که هضم، جذب و استفاده از آن برای بدن شما آسان‌تر است.
به خاطر داشته باشید که دوزهای بالای مکمل آهن می‌تواند عوارض جانبی گوارشی مانند حالت تهوع یا یبوست ایجاد کند. بنابراین مهم است که فقط مقدار توصیه شده توسط پزشک خود را مصرف کنید.
تزریق سرم آهن
دیگر روش درمانی، تزریق سرم آهن برای کم خونی است که می‌تواند ذخایر آهن را سریع‌تر پر کند و زمانی که آهن خوراکی نتایج مطلوب را ارائه نمی‌دهد، ممکن است در نظر گرفته شود. برای بیمارانی که بعد از جراحی به آهن داخل وریدی نیاز دارند، دریافت تزریق آهن در یک مرکز پزشکی تحت نظارت حرفه‌ای می‌تواند یک گزینه درمانی مناسب باشد. در مرکز فلبوتومی ریکاوری، تزریق سرم آهن توسط کادر پزشکی آموزش دیده پس از ارزیابی مناسب ارائه می‌شود تا اطمینان حاصل شود که درمان برای هر بیمار مناسب است.
در دوران نقاهت، کم‌خونی را نادیده نگیرید
احساس خستگی پس از جراحی رایج است، اما ضعف مداوم، سرگیجه، تنگی نفس یا خستگی غیرمعمول را نباید همیشه به عنوان بخشی از بهبودی نادیده گرفت. کم‌خونی پس از عمل اغلب با یک آزمایش خون ساده قابل تشخیص است و درمان مناسب به شدت کم‌خونی و علت اصلی آن بستگی دارد.
چه راه‌حل مصرف آهن، مصرف مکمل‌ها، تزریق سرم آهن یا درمان پزشکی دیگری باشد، ارزیابی زودهنگام می‌تواند بهبودی را آسان‌تر کرده و به جلوگیری از عوارض کمک کند. اگر نگران کم‌خونی پس از جراحی هستید، صحبت با یک متخصص مراقبت‌های بهداشتی می‌تواند به شما در تعیین گام مناسب بعدی کمک کند.
سوالات متداول
کم خونی پس از عمل جراحی چقدر شایع است؟
۷۵ تا ۹۰ درصد از بیماران جراحی خاص ممکن است پس از عمل، به ویژه پس از خونریزی قابل توجه یا پاسخ‌های التهابی، دچار کم خونی شوند. کم خونی پس از جراحی‌های بزرگ مانند جراحی‌های ارتوپدی و کولورکتال بسیار شایع است.
تأثیر کم‌خونی بر پیامدهای بالینی پس از عمل چیست؟
کم‌خونی پس از عمل می‌تواند خطر حوادث قلبی، عفونت‌ها و تأخیر در بهبود زخم را افزایش دهد. کم‌خونی پس از عمل به طولانی شدن مدت بستری در بیمارستان و کاهش کیفیت بهبودی می‌انجامد. بیماران مبتلا به بیماری قلبی عروقی در برابر عوارض ناشی از حتی کم‌خونی خفیف پس از عمل آسیب‌پذیرتر هستند.
کم‌خونی بعد از عمل جراحی چقدر طول می‌کشد؟
این موضوع به میزان خون از دست رفته و سطح آهن و سلامت کلی بیمار بستگی دارد. کم‌خونی خفیف بعد از عمل ممکن است ظرف چند هفته بهبود یابد، در حالی که موارد شدیدتر ممکن است مدت زمان بیشتری برای بهبودی نیاز داشته باشند.
چه زمانی باید بعد از عمل جراحی آزمایش خون انجام دهم؟
زمان انجام آزمایش خون به نوع جراحی، میزان خونریزی، علائم و توصیه‌های پزشک شما بستگی دارد. در صورت مشکوک بودن به کم‌خونی بعد از عمل، می‌توان از آزمایش شمارش کامل خون (CBC) برای بررسی سطح هموگلوبین و گلبول‌های قرمز خون استفاده کرد.
منابع:
